Dipetik daripada tulisan Rem Dambul (Datuk Ts. Dr. Ramzah Dambul), Ketua Pegawai Eksekutif Institute for Development Studies (Sabah), karya reflektif berjudul “Syurga Dalam Botol: Lima Refleksi Untuk Sabah” membuka dimensi baharu terhadap isu sosial dan kemanusiaan di negeri ini, seperti yang digambarkan menerusi filem tempatan — kini diiktiraf sebagai filem Sabah #1 dengan kutipan tertinggi sebanyak RM1.7 juta.
Filem Syurga Dalam Botol bukan sahaja mencipta fenomena dari segi komersial, malah mencetuskan gelombang kesedaran sosial yang melangkaui layar perfileman.
Tulisan Rem Dambul menjadi naskhah penting yang memperdalam mesej filem ini — bahawa di sebalik hiburan dan drama, tersimpan jeritan sunyi tentang kemanusiaan, dasar sosial dan realiti hidup rakyat Sabah.
Cermin Realiti Sosial Sabah
Menurut Rem Dambul, filem ini ialah cermin jernih yang memantulkan kegawatan sosial Sabah, menggambarkan dengan jujur bagaimana ketidaksamarataan dan kemiskinan menjadi realiti harian bagi ribuan rakyat negeri ini.
Beliau menegaskan bahawa situasi yang digambarkan bukan rekaan, tetapi representasi tepat terhadap kehidupan golongan terpinggir, di mana jenayah, manipulasi dan peminggiran wujud sebagai kesan langsung daripada sistem yang kaku dan tidak empatik.
Isu Kanak-Kanak Tanpa Warganegara
Tulisan itu turut menyorot isu paling sensitif — kanak-kanak tanpa warganegara di Sabah, yang kini mencatat jumlah tertinggi di Malaysia. Majoriti mereka lahir di sini, namun tidak diiktiraf secara sah, menyebabkan mereka tidak dapat bersekolah, bekerja atau hidup secara bermaruah.
Rem Dambul menegaskan, diskriminasi dalam pendidikan hanya akan melahirkan generasi baharu yang terperangkap dalam kitaran kemiskinan dan gejala sosial. “Bukan kerana mereka jahat,” tulisnya, “tetapi kerana mereka tidak punya pilihan lain.”
Antara Undang-Undang dan Kemanusiaan
Rem Dambul turut menyentuh dilema besar berkaitan generasi kedua dan ketiga migran Filipina yang lahir di Sabah — tiada tempat asal untuk mereka pulang.
Dari perspektif undang-undang antarabangsa, negara asal mereka sudah tidak lagi berkewajipan menerima keturunan pelarian itu. Maka, idea “menghantar pulang” hanyalah retorik politik yang tidak praktikal dan terbukti gagal dilaksanakan oleh semua kerajaan terdahulu.
Beliau menekankan bahawa penyelesaian sebenar bukan pada populisme, tetapi pada dasar kemanusiaan dan keberanian politik untuk melihat isu ini secara realistik dan berperikemanusiaan.
Syurga Yang Masih Dalam Botol
Ungkapan Syurga Dalam Botol menjadi metafora tepat kepada nasib mereka yang hidup terpinggir. Syurga itu memang wujud — dalam bentuk keindahan dan peluang Sabah — namun bagi mereka yang terperangkap dalam sistem sosial yang beku, syurga itu masih terkunci dalam botol kecil yang tidak dapat dipecahkan.
Beliau mengingatkan bahawa masyarakat sering melihat kejahatan individu tanpa menilai punca sistemik yang melahirkannya. Filem ini, katanya, mengajak penonton menilai semula dasar yang lebih cenderung menghukum daripada memulihkan.
Melihat Dengan Mata Lebah, Bukan Mata Lalat
Rem Dambul mengakhiri tulisannya dengan satu perumpamaan bermakna — bahawa kita boleh memilih untuk melihat dengan mata lalat, yang hanya mencari keburukan, atau mata lebah, yang mencari madu di sebalik kepahitan.
Filem ini bukan propaganda, tetapi suara advokasi untuk kesedaran dan empati. Ia menyoal, apakah kita mahu terus menutup mata terhadap luka sosial yang berulang, atau bersama membina Sabah yang lebih manusiawi?
“Ribuan Hasan di negeri ini,” tulisnya, “akan membesar sama ada seperti Abdul — yang berdaya, atau Rabil — yang terperangkap. Pilihannya di tangan kita.”
Perspektif Anak Sabah
Dari sudut Perspektif Anak Sabah, refleksi Rem Dambul memberi kesedaran bahawa perubahan sosial tidak akan berlaku tanpa keberanian moral dan empati dasar.
Syurga Dalam Botol bukan sekadar kejayaan komersial — ia menjadi suara kolektif Sabah yang menyeru kepada tindakan, bukan simpati. Dalam konteks politik dan dasar awam, mesej filem ini ialah bahawa tiada pembangunan sebenar tanpa keadilan sosial.
Sumber: Facebook Rem Dambul
