Dipetik daripada Reuters pada 7 Mac 2025, projek Fasa 4 pengeluaran minyak laut dalam Sabah oleh Shell plc telah mula beroperasi, menambah sekitar 21,000 tong minyak setara sehari (boe/d) kepada kapasiti negara.
Langkah ini mengukuhkan kedudukan Sabah sebagai antara pemain terpenting dalam industri tenaga Malaysia — dan kembali mencetus persoalan besar:
berapa sebenarnya hasil wajar yang Sabah patut peroleh daripada kekayaan minyak dan gasnya sendiri?

Sumber Fizikal & Ekonomi O&G Sabah

Sabah kini menjadi antara wilayah strategik utama dalam rantaian tenaga Malaysia. Dengan lokasi di perairan Laut Sulu dan Laut China Selatan, negeri ini mempunyai beberapa lapangan penting termasuk Gumusut-Kakap, Kikeh, dan Malikai, yang dihubungkan terus ke Sabah Oil & Gas Terminal (SOGT) di Kimanis.
Kemudahan ini mampu memproses sekitar 300,000 tong minyak mentah dan lebih 1 bilion kaki padu gas sehari – menjadikan Sabah nadi kepada pengeluaran tenaga negara.

Menurut laporan industri seperti Daily Express, Sabah kini menunjukkan tanda-tanda menjadi “oil & gas powerhouse” Malaysia dengan sumbangan pengeluaran minyak yang besar, walaupun angka sebenar berbeza mengikut tahun dan kategori produk.

Fasa baharu projek laut dalam Shell dijangka menambah 21,000 boe/d — bukti bahawa potensi pengeluaran Sabah kekal kukuh walaupun beberapa lapangan lama sudah matang.

Kerangka Undang-Undang & Hak Hasil Negeri

Royalti 5 % di bawah Petroleum Development Act (PDA) 1974

Undang-undang ini memperuntukkan bayaran tunai 5 % kepada negeri pengeluar petroleum seperti Sabah daripada nilai pengeluaran tahunan. Kadar ini telah lama dianggap rendah dan sering menjadi asas tuntutan negeri untuk semakan semula.

Cukai Jualan Negeri (SST) 5 % Petroleum

Sejak 2020, Sabah memperkenalkan SST 5 % ke atas produk petroleum, langkah penting bagi memperkukuh hasil negeri.
Menurut The Star, jumlah kutipan SST mencecah RM 7.36 bilion sehingga Mac 2025, bersamaan purata RM 1.6 – 1.8 bilion setahun — hasil langsung yang dikawal kerajaan negeri.

Tuntutan 40 % Hasil Bersih (Perkara 112C/112D)

Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan bahawa Sabah dan Sarawak berhak menerima 40 % hasil bersih Persekutuan yang dikutip di negeri masing-masing.
Channel News Asia melaporkan bahawa mahkamah telah mengarahkan semakan semula mekanisme ini, namun pelaksanaannya masih dalam proses rundingan antara kedua-dua kerajaan.

Analisis Anggaran Perolehan Wajar

(Anggaran ini berasaskan sumber terbuka dan maklumat industri; bukan data rasmi kerajaan)

Asas Kiraan

• Volum pengeluaran: 160,000 – 220,000 tong minyak/hari (purata)

• Harga Brent: USD 62 – 75 setong

• Kadar tukaran: RM 4.22 = USD 1

• Jenis hasil negeri: 5 % royalti + 5 % SST

Berdasarkan andaian ini, hasil langsung Sabah kini dianggarkan antara RM 2.3 bilion hingga RM 3.1 bilion setahun, gabungan royalti + SST. Jika kadar royalti dinaikkan ke 20 %, jumlah berpotensi mencecah RM 4 – 5 bilion setahun.

Cabaran Utama

1. Harga minyak global tidak stabil.
   Data CEIC menunjukkan pengeluaran Malaysia menurun daripada 396,000 bbl/hari (2022) kepada 372,800 bbl/hari (2023) – Sabah turut terkesan oleh turun naik pasaran.

2. Kadar royalti rendah.
   5 % dianggap tidak mencerminkan sumbangan Sabah terhadap ekonomi petroleum negara.

3. Mekanisme 40 % masih tertangguh.
   Walaupun keputusan mahkamah positif, formula sebenar pembayaran belum dimuktamadkan.

4. Peralihan tenaga global.
   Dunia menuju tenaga boleh diperbaharui; Sabah perlu bersiap dengan strategi pasca-minyak.

Peluang & Blueprint Hasil Negeri

(a) Perluasan SST Petroleum – kenakan cukai pada produk hiliran seperti gas cecair dan petrokimia.
(b) Semak semula model PSC – negeri wajar menuntut pegangan ekuiti lebih tinggi dalam kontrak perkongsian pengeluaran.
(c) Dana Kedaulatan Sabah (“Sabah Future Fund”) – menyimpan sebahagian hasil petroleum untuk generasi akan datang.
(d) Tenaga Kerja Tempatan – The Star melaporkan Sabah menyasarkan 100 % pengambilan pekerja tempatan dalam sektor O&G menjelang 2027.

Perspektif Anak Sabah

Rakyat Sabah bukan menuntut simpati — tetapi keadilan ekonomi.
Apabila negeri yang menghasilkan hampir separuh minyak negara hanya menerima sebahagian kecil hasilnya, wajar bagi rakyat bertanya: di mana letaknya nilai maruah ekonomi kita?

“Setiap titis minyak dari laut Sabah sepatutnya menyalakan lampu rumah di Sabah — bukan hanya di Kuala Lumpur.”

Sabah tidak menolak kerjasama Persekutuan, namun menuntut perkongsian hasil yang adil, telus, dan lestari. Dengan strategi fiskal berani, negeri berpotensi memperoleh RM 12 – 25 bilion dalam lima tahun akan datang, membina asas kukuh bagi masa depan rakyat.

Penafian (Disclaimer)

Analisis ini berdasarkan sumber terbuka seperti Reuters, The Star, Daily Express, Channel News Asia, dan data statistik rasmi yang tersedia umum.
Semua angka ialah anggaran tidak rasmi (indicative estimates) bagi tujuan pendidikan dan analisis awam – bukan data rasmi kerajaan atau syarikat minyak.

Nilai sebenar hasil petroleum Sabah bergantung kepada:

• volum dan jenis pengeluaran sebenar,

• struktur kontrak PSC PETRONAS,

• harga pasaran minyak/gas global,

• kadar pertukaran mata wang, serta

• dasar fiskal antara kerajaan Persekutuan dan Negeri.

Portal Anak Sabah tidak bertanggungjawab atas sebarang keputusan atau kerugian berdasarkan artikel ini.
Untuk data rasmi, rujuk Jabatan Kewangan Negeri Sabah, PETRONAS, dan Kementerian Kewangan Malaysia.