Malay Mail melaporkan pada 27 Oktober 2025 bahawa Mahkamah Rayuan Adat Sabah telah mengetepikan keputusan Mahkamah Adat Papar yang sebelum ini memerintahkan seorang pegawai kanan kerajaan negeri membayar sogit tiga ekor kerbau dan RM3,000 atas kesalahan mianu-anu (menggoda isteri orang).
Rayuan Berjaya: Keputusan Asal Dikesan Tidak Sah
Panel Mahkamah Rayuan Adat mendapati bahawa prosiding di mahkamah rendah sebelum ini tidak mengikut prosedur dan tidak kompeten, sekali gus memerintahkan supaya keputusan Mahkamah Adat Papar dan Mahkamah Daerah Adat Papar dibatalkan.
Kes ini bermula pada tahun 2024, apabila Datuk Claudius Roman, bekas Timbalan Setiausaha Kerajaan Negeri dan Presiden Majlis Datuk-Datuk Sabah, membuat aduan terhadap Datuk Robert Stidi, 57 tahun, atas tuduhan “mengganggu” isterinya, Donna Elizabeth Kong, berusia 34 tahun.
Kes Profil Tinggi Melibatkan Adat Kadazandusun
Pada Oktober 2024, Mahkamah Adat Papar mendapati Robert bersalah melanggar adat Kadazandusun dan memerintahkannya membayar tiga ekor kerbau serta RM3,000 sebagai sogit dalam tempoh sebulan.
Namun, pada Disember tahun sama, Mahkamah Daerah Adat Papar menolak keputusan itu dan memberi peluang kepada pihak Claudius untuk membuat rayuan ke peringkat tertinggi — iaitu Mahkamah Rayuan Adat Sabah di Kota Kinabalu.
Panel Mahkamah Rayuan kemudian mendapati pelbagai pelanggaran prosedur dalam kes asal, termasuk:
- Tiada notis pendengaran dikeluarkan dengan betul;
- Pembelaan bertulis tertuduh diabaikan;
- Tiada rekod keterangan saksi lisan;
- Yuran guaman dibayar hanya selepas keputusan dibuat;
- Sogit yang dijatuhkan melibatkan tuduhan zina yang tidak diiktiraf dalam undang-undang adat Kadazandusun.
Mahkamah juga menyatakan bahawa gambar dan mesej teks yang dikemukakan hanya menunjukkan “keakraban”, tetapi tidak membuktikan perbuatan menggoda atau hubungan terlarang (mianu-anu).
Mahkamah: Bukti Teknologi Tidak Boleh Disamakan Dengan Kaedah Tradisional
Dalam penghakiman itu, panel menegaskan bahawa mahkamah adat tidak boleh mengadili bukti daripada teknologi moden seperti telefon atau media sosial dengan cara sama seperti kaedah adat tradisional.
“Mahkamah Adat tidak boleh menilai bukti moden seperti pada zaman dahulu. Prosedur dan piawaian keterangan mesti dihormati, walaupun dalam kes adat,” kata panel tersebut.
Implikasi Besar Terhadap Undang-undang Adat Sabah
Peguam Isaiah Majinbon, yang mewakili Datuk Claudius Roman, menyatakan bahawa keputusan ini membawa implikasi penting terhadap perkembangan perundangan adat di Sabah.
Beliau menegaskan bahawa keputusan itu mencerminkan ketegangan antara piawaian undang-undang sivil moden dan prinsip keadilan adat yang lebih menekankan pemulihan (restorative justice) berbanding hukuman.
“Mahkamah Adat bukan peninggalan masa lalu, tetapi institusi hidup yang mencerminkan nurani, tradisi dan nilai masyarakat peribumi Sabah,” kata Majinbon.
Beliau juga berkata pihaknya akan meneliti alasan penuh penghakiman sebelum memutuskan sama ada akan memohon semakan kehakiman (judicial review) terhadap keputusan tersebut.
Perspektif Anak Sabah
Kes ini memperlihatkan cabaran antara hukum adat dan sistem perundangan moden di Sabah. Walaupun Mahkamah Adat wujud untuk menegakkan nilai budaya dan keadilan komuniti peribumi, keperluan mematuhi piawaian perundangan moden semakin mencabar fungsi asalnya.
Bagi masyarakat adat, keputusan ini mungkin mencetuskan kebimbangan bahawa keadilan adat semakin dipinggirkan oleh prosedur teknikal. Namun, dari sudut undang-undang, ia juga menekankan keperluan memastikan setiap keputusan dibuat berdasarkan bukti dan proses yang sah.
