Sabah Media pada 21 Oktober 2025 melaporkan kenyataan Datuk Haji Ansari Abdullah, peguam dan aktivis MA63, yang menyifatkan keputusan Mahkamah Tinggi Kota Kinabalu dalam kes Sabah Law Society (SLS) sebagai kemenangan besar dan bersejarah bagi rakyat Sabah selepas puluhan tahun memperjuangkan hak 40 peratus hasil negeri yang dijamin oleh Perlembagaan.
Menurut Ansari, keputusan itu membuktikan bahawa perjuangan panjang rakyat Sabah bukan sia-sia, malah menegakkan hak yang telah termaktub sejak Perundingan IGC 1962, sebelum dimasukkan ke dalam Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) dan Perlembagaan Persekutuan.
“Ini bukan isu baharu. Ia sudah ada sejak 1962 — hanya tidak dilaksanakan dengan adil. Sekarang mahkamah mengesahkan hak itu,” katanya.
Asal-Usul Tuntutan: Dari USNO ke Akta Petroleum 1974
Ansari mengimbas sejarah panjang perjuangan kewangan negeri, termasuk perjanjian minyak era Tun Datu Mustapha sebelum penubuhan Petronas.
Selepas Akta Pembangunan Petroleum 1974 digubal dalam situasi darurat, katanya, kerajaan pusat mula mengawal hasil negeri termasuk minyak, menyebabkan Sabah kehilangan sebahagian besar pendapatannya.
Beliau turut mendedahkan bahawa kerajaan negeri di bawah Datuk Harris Salleh pernah mengutus surat rasmi menuntut “2/5 hasil” kepada kerajaan pusat pada 1976, namun tiada jawapan diterima hingga kini.
“Surat itu masih ada, tetapi tidak pernah dijawab. Itulah simbol betapa lama hak Sabah dinafikan,” jelasnya.
Usaha Menyemarakkan Kesedaran MA63
Sejak 2012, Ansari aktif membangkitkan isu MA63 melalui forum, kuliah umum dan seminar di Kota Kinabalu, Kuala Lumpur dan universiti-universiti tempatan.
Beliau mendedahkan bahawa dokumen penting seperti Laporan IGC 1962 dan teks asal MA63 sukar diakses di Semenanjung, malah ada usaha menyekat edaran awam.
Pendedahan itu mengejutkan ramai tokoh undang-undang termasuk Tan Sri Muhammad Shafee Abdullah, yang kemudian mengakui wujudnya fakta sejarah yang selama ini disembunyikan.
“Mereka tanya saya dari mana dapat laporan IGC dan Perjanjian Malaysia. Saya jawab — ‘It’s there.’ Tapi selama ini tidak diberitahu kepada rakyat,” kata Ansari.
Peranan Anifah Aman, Jeffrey Kitingan dan Queen’s Counsel
Salah satu detik penting perjuangan ini berlaku pada 15 Julai 2015, apabila delegasi rasmi Sabah diketuai Datuk Seri Panglima Anifah Aman menyerahkan memorandum pertama hak MA63 kepada Perdana Menteri Malaysia.
Delegasi tersebut dianggotai oleh Datuk Dr. Jeffrey Kitingan, Haji Ansari Abdullah, Annuar Ayub, dan Allahyarham Zainal Ajamain.
Gambar rasmi penyerahan memorandum 2015 menjadi simbol perjuangan moden MA63 — bukti bahawa usaha menuntut hak Sabah telah bermula secara rasmi lebih sedekad lalu.
Selepas pertemuan itu, Anifah ke London bagi mendapatkan pandangan dua Queen’s Counsel termasuk Anthony Lester, yang mengesahkan bahawa semakan kewangan lima tahun sekali adalah hak wajib (“mandatory right”) Sabah.
Forum besar MA63 di Universiti Malaysia Sabah (UMS) pada tahun sama menjadi titik perubahan penting — lebih 7,000 peserta hadir, menjadikan isu ini buat pertama kali dibahas secara akademik.
Daripada forum itulah terbentuk Jawatankuasa Kabinet MA63 di bawah Datuk Seri Najib Razak, diketuai bersama oleh Anifah Aman dan Nancy Shukri, dengan fokus terhadap tuntutan kewangan Sabah.
“Anifah berkata, yang lain boleh tunggu — kewangan mesti diutamakan. Tanpa kewangan, Sabah tidak mampu membangun,” ujar Ansari.
MA63 Bukan Milik Parti Politik
Ansari menegaskan bahawa MA63 bukan milik mana-mana parti, tetapi hak seluruh rakyat Sabah.
Beliau menjelaskan, dalam forum-forum besar, wakil pelbagai parti termasuk PKR, PAS, SAPP dan STAR turut dijemput bagi menzahirkan semangat kebersamaan.
“MA63 bukan milik kerajaan atau parti mana pun. Ia milik semua anak Sabah yang mahu keadilan ditegakkan,” tegasnya.
Peranan Kerajaan Negeri dan SLS
Menjawab dakwaan bahawa kerajaan negeri “menunggang kemenangan SLS”, Ansari menafikan persepsi tersebut dan menjelaskan bahawa kerajaan negeri turut membantu dalam penyediaan dokumen dan bukti penting bagi kes itu.
Menurut beliau, kenyataan mantan Presiden SLS, Datuk Roger Chin, juga mengesahkan wujud kerjasama baik antara kerajaan negeri dan SLS, termasuk dua Peguam Negeri Sabah — Datuk Nur Asia dan Datuk Brandon Soh — yang berhujah menyokong tuntutan tersebut.
“Ini bukan spin politik. Fakta bahawa kerajaan negeri membantu SLS diakui sendiri oleh presidennya,” jelas Ansari.
Perintah Mandamus dan Implikasi Kewangan
Keputusan Mahkamah Tinggi turut mengeluarkan perintah mandamus, iaitu arahan undang-undang yang mewajibkan kerajaan Persekutuan melaksanakan semakan lima tahun sekali di bawah Perkara 112D Perlembagaan Persekutuan.
“Apa-apa bayaran seperti RM600 juta dalam bajet baru ini telah diisytiharkan tidak sah dan terbatal,” tegasnya.
Jika tiada rayuan dibuat oleh kerajaan Persekutuan, langkah seterusnya ialah rundingan rasmi antara Sabah dan Putrajaya, malah arbitrator antarabangsa boleh dilantik sekiranya tiada persetujuan dicapai.
Perspektif Anak Sabah
Dari sudut Perspektif Anak Sabah, keputusan ini membuktikan bahawa keadilan yang tertangguh selama 50 tahun akhirnya mula ditegakkan.
Perjuangan Datuk Haji Ansari Abdullah, bersama tokoh-tokoh seperti Datuk Seri Panglima Anifah Aman, Datuk Dr. Jeffrey Kitingan, dan Allahyarham Zainal Ajamain, melangkaui sempadan parti dan generasi.
Gambar penyerahan memorandum 2015 itu kini menjadi simbol sejarah — permulaan kepada bab baharu perjuangan moden MA63.
Jika keputusan ini dilaksanakan tanpa rayuan dan dengan rundingan yang telus, Sabah akhirnya berpeluang mencapai autonomi fiskal sebenar — membiayai infrastruktur sendiri, memperkukuh pendidikan, dan membina masa depan tanpa bergantung penuh kepada pusat.
