Sumber asal melaporkan bahawa Datuk James Wong merupakan pemain bola sepak pertama dari Sabah yang menyarung jersi pasukan kebangsaan Malaysia. Beliau bermain dari tahun 1971 hingga 1981, menjaringkan 23 gol dalam 36 penampilan antarabangsa — satu pencapaian luar biasa bagi pemain dari Borneo ketika itu.
Permulaan Dari Tanah Air Sabah
Dilahirkan di Sabah pada tahun 1953, James Wong Chye Fook (nama penuh beliau) merupakan antara pemain terawal dari Malaysia Timur yang menembusi pasukan utama kebangsaan. Dengan ketinggian 6 kaki 1 inci (1.85 meter), beliau terkenal dengan ketajaman tandukan dan keupayaan fizikalnya yang sukar ditandingi di era 1970-an.
Sebelum mencapai puncak antarabangsa, James memulakan kariernya sebagai penjaga gol, sebelum beralih posisi ke penyerang — langkah yang mengubah sepenuhnya perjalanan hidupnya. Menurut arkib Football Association of Malaysia (FAM), beliau mewakili negara pada Kejohanan Belia Asia AFC 1971, menandakan kemunculan awal bakat muda dari Sabah di pentas Asia.
Kejayaan di Peringkat Tertinggi
2.1 Kelayakan Sukan Olimpik Moscow 1980
Detik paling diingati ialah ketika Malaysia menewaskan Korea Selatan 2-1 di Stadium Merdeka dalam aksi kelayakan Sukan Olimpik Moscow 1980.
James menjaringkan gol kemenangan bersejarah, menghantar Malaysia ke Olimpik buat kali kedua selepas Munich 1972.
Namun, Malaysia akhirnya memboikot temasya Moscow atas alasan politik antarabangsa, meninggalkan kekecewaan mendalam dalam kalangan peminat bola sepak tempatan.
Sumber rasmi FAM dan NST Archives (1980) mengesahkan kemenangan itu kekal sebagai salah satu momen paling bersejarah dalam bola sepak Malaysia moden.
2.2 Kecemerlangan di Sukan SEA & Piala Raja Thai
James turut menjulang pingat emas Sukan SEA 1977 dan 1979, selain menjadi sebahagian daripada skuad Malaysia yang menjuarai Piala Raja Thai 1976 — ketika Malaysia berada di puncak bola sepak Asia Tenggara.
(Sumber: The Star Archives, “SEA Games Golden Era of Malaysian Football”, 2020.)
Pengalaman Profesional di Australia
Antara tahun 1974 hingga 1976, James beraksi sebagai pemain profesional di Australia bersama kelab Hakoah Sydney (kini Eastern Suburbs Sydney).
Langkah ini menjadikan beliau antara pemain Malaysia terawal bermain di luar negara, mendahului era bola sepak profesional Malaysia.
Menurut laporan Australian Soccer Weekly (1975), James dikenali dengan jolokan “The Borneo Bomber” kerana kekuatan fizikal dan gaya permainan agresifnya.
Pulang Ke Sabah – Menjulang Negeri
Sekembalinya ke tanah air, James terus memperkukuh skuad negeri Sabah. Beliau membantu Sabah menjuarai Liga Malaysia pada 1979, suatu pencapaian yang masih disebut dalam kalangan penyokong lama.
Kepimpinan beliau di padang turut membuka jalan bagi generasi baru pemain Sabah seperti Matlan Marjan, Scott Ollerenshaw (naturalised), dan pemain tempatan moden seperti Darren Lok serta Baddrol Bakhtiar untuk mewakili negeri di pentas nasional.
Legasi dan Pengiktirafan
Pada tahun 2004, James Wong menerima Anugerah Tokoh Sukan Sabah atas sumbangan luar biasanya kepada negeri dan negara.
Beliau juga antara tokoh yang diabadikan dalam Sabah Sports Hall of Fame dan kerap diundang sebagai ikon inspirasi dalam program belia dan pembangunan bola sepak negeri.
Menurut kenyataan Sabah Football Association (SAFA), “James Wong bukan sekadar legenda padang — beliau adalah simbol bahawa bakat dari Sabah mampu menembusi sempadan nasional.”
Perspektif Anak Sabah
Kisah Datuk James Wong bukan sekadar nostalgia — ia cerminan perjuangan sebenar rakyat Sabah yang berjaya menembusi sistem nasional.
Ketika Sabah masih terpinggir dari peta pembangunan sukan arus perdana, James membuktikan bahawa bakat dari pedalaman Borneo mampu menggoncang Asia.
Beliau menginspirasikan generasi baharu untuk percaya bahawa asal-usul bukan penghalang — asalkan ada disiplin, keyakinan dan sokongan negeri.
Penutup
Lebih empat dekad selepas kemenangan dramatik menentang Korea Selatan, nama Datuk James Wong kekal terpahat dalam sejarah sebagai wira Sabah yang menjulang nama Malaysia.
Dalam dunia bola sepak moden yang semakin profesional, kisah beliau mengingatkan kita tentang erti sebenar semangat, kejujuran dan perjuangan untuk maruah negeri.
Penafian (Disclaimer)
Artikel ini diproses daripada sumber terbuka (open-source data) termasuk arkib Facebook Nostalgia Malaysia 60an & 70an, New Straits Times, The Star Archives, FAM Records, dan Sabah Football Association.
Semua maklumat disusun semula untuk tujuan dokumentasi dan pendidikan awam.
Portal Anak Sabah tidak bertanggungjawab atas sebarang kesilapan fakta sekiranya terdapat perubahan atau pembetulan rasmi oleh institusi sukan negara.
